Burcu Yılmaz

Faruk Geç, (müptelalarının dışında) elinizdeki derginin ilk sayısında kendisiyle yapılan söyleşiden tanıdığımız bir çizer. Fakat yine aynı sayfalarda yayımlanan ve 1990 yılına kadar sürdürecek olduğu Gerçek Hayat Hikâyeleri serisinin ilki olan Boğaziçi Rüzgârları adlı dizisinin ele alındığı yazı dışında, üretimleri hakkında neredeyse hiç çalışma yapılmamış bir isim. Oysa özellikle 1968’de başladığı Gerçek Hayat Hikâyeleri, o yıla kadar daha çok İtalyan fotoromanlarını çizgiye uyarlayan Faruk Geç’i çok okunur kılan ve emeklilikten alıkoyan bir seri olmuştur. Geç, 1981’de verdiği emeklilik kararından Güneş gazetesinden gelen teklifle cayar ve 19 Şubat 1982’de başladığı Şöhretin Bedeli’yle (1) çalışmalarına devam eder.

Şöhretin Bedeli, henüz lise ikinci sınıfta olan “Genç Kız”ın okul dönüşü eve geldiğinde, kapı kilidinin üstünde “iple bağlanmış kırmızı balmumuyla mühürlü bir kâğıt”ı asılı bulmasıyla başlıyor. Salon kapısının yanında, yerdeki telefon dışında evde hiç eşya yoktur. Aklından babasını aramayı geçirir, vazgeçer: “Yok yok… Aramayacağım onu.” Genç kız, babasını aramayacaktır ama bu duygusal gerginliği kaldıracak hâli de yoktur: “Yaklaşmakta olan akşamın karanlığı gelip körpe yüreğinin üstüne oturmuştu tüm ağırlığıyla… Duvarın dibine çöktü. Başını ellerinin arasına aldı. Hıçkırarak ağlamaya başladı.

Bir süre sonra okul kitaplarına başını koyar ve geçmişi düşünmeye başlar. Yedi yaşında, benzer biçimde bir olay daha yaşamış, kapının önüne yığılmış eşyalarla karşılaşmıştır. Annesi, Aslı’ya artık babasıyla kalacağını söyleyerek evi terk etmektedir. On beş gün sonra babası onu annesine, ziyarete götürür. Aslı, annesine karşı ürkek davranır: “…bu soğukluğun nedenini bilemez(…) Ama babaannesinden duyduklarının etkisi büyüktü kuşkusuz.”

Aslı’nın ailesi oldukça varlıklıdır. Babası çapkın bir adam, annesi ise “güzel, zengin ve mağrur” bir kadındır. Annesinin ilk evliliğinden bir oğlu vardır. “Yuvasını dağıtıp” sevdiği adamla (Aslı’nın babası) evlenir. Kocasının başka kadınlarla olan ilişkisi nedeniyle bu da mutsuz ve huzursuzluklarla süren bir evlilik olur. Aslı da bu ortamda giderek hırçın ve asi bir çocuk olup çıkacaktır. Arkadaşının “gözünü çıkaran”, hocasına moruk deyip kafasına küllük fırlatan Aslı’nın annesi sık sık okula çağrılır. Okulu değiştirilir, anne ve babasının evleri arasında mekik dokur (“Baban da sen de öldüreceksiniz beni. Biraz da o uğraşsın seninle…”, “Hazırlan annene gidiyorsun…”), intihar girişimlerinde bulunur ve herhangi bir karede gösterilmese de belli ki sıkça dayak yemektedir: “Yeni bir dayak korkusuyla..” ifadesinden anlaşılacağı gibi… Kopya çekerken yakalandığı bir gün, okulda iki saat cezalı kalır. Çıktığında onu her gün okula getirip götüren özel arabayı bulamaz: “Otobüs durağında beklerken özel otoların önünde durarak götürme teklifini çok yadırgadı. Yaşı henüz on dörttü ama iri vücudu daha olgun gösteriyordu onu. Otobüste çevresindekilerin gözünün hep üzerinde olduğunu fark etti. Biraz sıkılmakla birlikte hoşlanmıştı bundan… Garip bir his kapladı içini: Neden bakıyorlar öyle? Beni güzel mi buluyorlar yoksa? Gerçekten öyle miyim ben?” Bu bakışlarla gelen düşünceler, Aslı’ya, annesi ve babasından alacağı “intikamın” biçimi hakkında ilham vermeye başlar.

Bir gün annesiyle birlikte babasını, bir çay bahçesinde, yanında bir kadın ve küçük bir kız çocuğuyla görürler. Aslı hemen yanlarına gidip tepki gösterir: “Babasını çok seviyordu ama onu başka kadınlarla görmek öfkelendirmişti(r) Aslı’yı...” Karşılığında tokat yiyen Aslı, babasının yanında kaldığı günlerde onun eve geç geldiği ya da hiç gelmediği günlerde de hırçınlaşmaktadır. Yine bir gün, plajda, babasının arabasında aynı kadın ve çocuğu görür, arabanın önüne atılır. Babası frene bas(a)maz ve Aslı’ya çarpar. Aslı kaza sonrasında kendisine yardımcı olmak isteyen gence (Sami), önceleri biraz tereddüt ederek, kendisini bırakması için annesinin adresini verir. “Tereddüt”, Aslı’nın yaşamında daha sonra da uzatılacak olan yardım ellerine vereceği karşılık öncesinde, hep anahtar kelime olacaktır. İlk aşamada “bilmem ki nasıl olur” deyip düşünen Aslı, ısrarlar sonucunda hep yanlış kararlar verir. Aslı, Sami’yle çeşitli vesilelerle tekrar karşılaşacak, teklifleri karşısında yine “tereddüt” edecek ve sonunda yine “yanlış” kararı verecektir.

Faruk Geç, geriye dönüşlerle Aslı’nın geçmişine dair ipuçları vermiştir. Aslı uyanıp kendine geldiğinde, evdeki tek eşya olan telefonu söküp götüren annesini görür. Anne, babasının haciz koydurduğu eşyaları kaçırdığını söyleyip adres vermeden çıkıp gider. Aslı, babasına durumu anlatmaz, ondan biraz para alır ve Taksim’de bir otele yerleşir. Ertesi gün okul çıkışında Sami ve arkadaşlarına rastlar: Sami’nin “Diskoteke gidiyoruz. Siz de gelir misiniz?” sorusuna Aslı, başlangıçta “tereddüt” etse de bu ortamı çok sever ve okulu kırıp diskoteğe gitmeye devam eder. Diskotekte arkadaşlarının içki içmesi yönündeki ısrarlarına yine kısa bir “tereddüt” sürecinden sonra evet dediği bir gün, polis baskınında annesiyle karşılaşır. Annesi on sekiz yaşından küçük olan Aslı’nın okulu kırıp diskoya gittiğini öğrenmiştir. Oradan, hemen bekâret kontrolü için doktora götürür Aslı’yı. Genelinde çok da fazla çıplaklık bulunmayan hikâyede, Aslı’nın ilk ve en açık görüntüsü doktorda olduğu karelerde çizilir. Bekâret kontrolü için doktora götürülüşü de son kez olmayacaktır. Anne hâlâ bakire olan kızının bir an önce evlenmesini istemektedir: “Senin peşinde koşmaktan bıktım artık.” Ve Aslı, önceleri itiraz etse de sonunda razı olur, kısa sürede bir nişan töreni yapılır aile arasında. Hatta Aslı’nın da hoşuna gitmeye başlar bu iş: “Beğenilmek, ilgi görmek, bir değeri olduğunu hissetmek... Tatlı bir oyun oynanıyordu sanki.” Bu oyundan çabuk sıkılır Aslı ve kısa zamanda nişanlısından ayrılır. Öte yandan bu nişanlılık süreci ona daha rahat dışarıya çıkabilme, gezebilme şansı tanımıştır. Bu fırsatı en iyi şekilde değerlendiren Aslı, Beyoğlu’nda yalnız başına dolaşırken yolunu kesip kartını uzatarak yönetmen olduğunu ve onunla çalışmak istediğini söyleyen bir adamla karşılaşır. Kısa bir “tereddüt” süreci sonunda annesini de ikna eden Aslı, şöhretler dünyasına adım atar. Bir süre film artistliği yapacak, sonra da şarkıcılığa başlayacaktır. İşin başlangıcında abisinin ve babasının sert itirazlarıyla karşılaşsa da aldırmaz ve yoluna devam eder.

Faruk Geç, hikâyenin bundan sonraki kısımlarında sinema, müzik ve eğlence sektörünü eleştirir. Aslı da sektörün olumsuzluklarından payına düşenleri yaşar ve oradan oraya savrulur durur. Oyunculuk deneyimi sırasında deneyimsizliği istismar edilir, doğru düzgün şarkı söylemeyi bilmemesine rağmen birkaç saatlik ders alıp beş on şarkı ezberleyerek şarkıcılığa başlar, tecavüze uğramanın eşiğinden bakire olduğunu söylemesiyle kurtulur. Bu kez tecavüz etmek isteyen adam onu bekâret kontrolüne zorlar ve bakire olduğunu anlayınca evlenmek ister. Bu adamdan yakasını kurtarır bir başkasından hamile kalır, evlenir, kürtaj olur, çalıştığı gazinoların kulisleri peşini bırakmayan adamlar tarafından basılır, boşanır, terk eder, terk edilir vs… Yaşadıkları ne olursa olsun hayatına giren erkeklerle baş etmek zorundadır. Kulise gönderilen mücevherler, edilen iltifatlar, onunla tanışmak isteyen zengin iş adamları, artık “şöhretli” biri olan Aslı’nın yaşamının bir parçası olmuştur: “Koskoca neon ışıklarıyla adı yazılıyordu gazino kapılarında. Gençliği ve güzelliği yetiyordu salonları doldurmaya. Gazete ve dergilerde boy boy resimleri çıkıyordu. Birçok genç kızın düşlediği bir şöhrete erişmişti. Ama mutsuzdu Aslı. Severek evlendiği Nahit de terk etmişti onu sonunda… Bunca gönül macerasından geriye ne kalmıştı? Düş kırıklığı ve elem…”.

Hikâyenin sonlarına doğru, Banker Kısmet adıyla tanınan zengin bir adamın ısrarlı tanışma talepleriyle karşılaşır. Aslı reddetse de Banker Kısmet vazgeçecek gibi değildir. Banker Kısmet, düzenleyeceği bir kokteylde Aslı’nın sahneye çıkmasını istediğini iletir. Aslı karşılayamayacağı bir miktar talep ederek (“on dakika için iki milyon isterim”) bu tekliften sıyrılacağını düşünür. Ancak sonuç düşündüğü gibi olmaz. Banker Kısmet, Aslı’nın talebini kabul eder. Aslı bu olaylar gelişirken sevgilisinin onu aldattığını öğrenir ve Banker Kısmet’in verdiği kokteyldeki işinden sonra, dinlenebilmek için çalışmaya üç ay ara verir. Bu üç aylık işsiz geçirdiği ara sonrasında, gazeteden, kokteyl sırasında sadece kısaca selamlaşıp tanıştığı Banker Kısmet’in intihar ettiğini öğrenir. Haberde onu asıl heyecanlandıran, kendisinden de bahsedilmesidir. Ertesi gün gazeteciler, konuyla ilgili bir röportaj yapmak için Aslı’nın evine gelirler. Aslı, ağlarken göründüğü fotoğraflarını çekmek isteyen gazetecilere itiraz etmez ve Banker Kısmet’in ne kadar iyi bir insan olduğuna, kendisinin de bu ölüm haberine ne kadar üzüldüğüne dair sözler söyler. Haberin, “poz verdiği” fotoğraflarıyla birlikte, gazeteye birinci sayfadan girdiğini gören Aslı, çok sevinir. Bir iki gün sonra menajeri Bekir, bir sürü teklifle Aslı’nn kapısını çaldığında “Ne tuhaf… Banker Kısmet’in intiharı yaradı bana galiba.” der. Aslı’nın bu sözlerine karşılık Bekir’in verdiği yanıtla hikâye son bulur: “Sende bu güzellik ve gençlik olduğu müddetçe daha çok Banker Kısmetler çıkacak karşına.” Şöhretin bedeli, bu şöhreti taşımayı gerektiren yolda, Aslı’nın yaşadıklarının yanı sıra, gerekirse bir kişinin ölüm haberini “tereddüt” bile etmeden istismar edecek kadar acımasız olmaktır.

Faruk Geç, kendisiyle yapılan bir söyleşide, Şöhretin Bedeli’nde anlatılan “gerçek yaşam hikâyesi”nin Ahu Tuğba’ya ait olduğunu söylemiştir. Fakat bu serideki Gerçek Hayat Hikâyeleri ifadesi, Ahu Tuğba’nınki de dâhil olmak üzere, biraz abartılıdır. Hikâyede geçen birçok olayın Ahu Tuğba’nın yaşamında bir karşılığı bulunmakla birlikte çoğundan dolaylı/yüzeysel olarak bahsedilmektedir. Ayrıca Aslı’nın başından geçenlerin bir kısmı, hikâyenin kurgusal bütünlüğünü zedelememek için Ahu Tuğba’nınkinden farklı tasarlanmıştır. Örneğin Ahu Tuğba “ilk filmini 9, ikinci filmini 12 yaşında çevirmiştir” (2) veya babasını bir kadın ve küçük bir kızla gördükten sonra kaybolan Ahu Tuğba’yı arayan Ayvalık polisi, onu, “otelin merdiveninin altına girmiş, bahçe hortumunu beline bağlayıp uyuyakalmış” (3) olarak bulmuştur. Perihan Mağden, Pazartesi dergisi için yaptığı söyleşide Ahu Tuğba’yı “Türk sinema ve sahnelerinin en şiddetli, depremli Elektra vakası” olarak tanımlar. Mağden’e anlattıklarına göre, bir dönem bileklerini kesip kanıyla duvara “Baba seni seviyorum” yazmıştır Ahu Tuğba. Söyleşi sırasında yanında bulunan annesi için “Bu okulun müdüranımı anneniz galiba?” diye soran Mağden’e “Hayatımın müdürü! Hayatımın!” diye cevap verecektir. Faruk Geç ise Aslı’nın annesinin hayatındaki etkisinden “ilk cinsel deneyimini” yaşadığı gecenin sonunda, ona “Neden yaptım bunu? Anneme inat olsun diye mi?” dedirterek değinir. Aslı, “ilk kez bir erkeğin oldum” dediğinde “bir eziklik ve pişmanlık” duyar içinde: “Herkesten her şeyden nefret ediyordu o anda... Bir inat uğruna nasıl bir hata işlediğini daha iyi anlıyordu şimdi. Telefonu açıp annesini aradı...

-Alo! Anne! Sana bir müjdem var.
-Hayrola ne oldu?
-Artık bakire raporlarıyla uğraşmaktan kurtuldun.
-Ne demek bu Aslı?
-Yani artık bakire değilim. İğfal edildim ben.
-Nasıl yaparsın bunu...
-Sana inat olsun diye yaptım bunu, evlenmek için değil.”

Hikâye boyunca Aslı, babasıyla buna benzer şekilde, doğrudan bir “hesaplaşma” içine girmez. Faruk Geç, elindeki Ahu Tuğba’nın yaşamına ilişkin verileri, hikâyesinde, annenin baskın ve hükmedici “varlığı”yla, babasının ise “yokluğu”yla işler. Bu açıdan bakıldığında yalnızca yaşanmış, “gerçek bir aşk hikâyesi” değildir Şöhretin Bedeli. Aslı’nın merkezdeki karakter olduğu hikâyede, ilişkiye girdiği erkekler de, aile içi sorunların onun hayatındaki izdüşümü ve “şöhretli bir kadın” olmanın zorluklarını yansıtan birer figürdür. Genel olarak melodramlarda gözlendiği üzre, hiçbir karakter “kötü” olarak resmedilmemiştir ya da başlangıçta “kötü” diye adlandıracağımız herhangi bir karakter hakkında, birkaç kare sonra, yaptığı kötülüğün “anlaşılır” bulunacağı bilgiler verilir. Aslı ise saf iyi bir melodram karakteri olarak sunulmaz. Özellikle hikâyenin başında, “başına geleceklerin farkında olmayan”, yaşamının kontrolünü elinde tutamayan ve kaderinin onu götürdüğü yöne savrulan bir dram kahramanı gibi görünse de hikâyenin sonunda kontrolü eline almış ve önüne gelen fırsatları çıkarı için kullanabilecek kıvama gelmiş bir anti-kahramana dönüşür. Bu noktada hikâyenin yayımlandığı yıl ve temel alınan hikâyede kimin yaşantısından esinlenildiği büyük önem taşıyor. Şöhretin Bedeli, önceki Gerçek Hayat Hikâyeleri’yle karşılaştırıldığında, hemen her yazıda bir “milat” olarak karşımıza çıkan ‘80’ler’le ilgili yargıları haklı çıkarır niteliktedir. Aslı’nın zaman içinde dönüştüğü karakter ve Faruk Geç’in hikâyeyi herhangi bir olayla ya da düğümle değil de; tam da Aslı’nın karakterinde gelinen bu noktada sonlandırması, geleceğe ilişkin birtakım ipuçları verir. Bunun için Ahu Tuğba’nın seçilmesi de anlamlıdır (ya da bu, anlamlı bir tesadüftür). 1950’li ve 60’lı yıllarda kendine özgü işleyişiyle bir gelenek oluşturduğunu söyleyebileceğimiz Yeşilçam melodramlarının Türkan Şoray, Filiz Akın, Fatma Girik ve Hülya Koçyiğit’in isimleriyle anılan “dört yapraklı yonca”sının 80’lerdeki karşılığının Banu Alkan, Oya Aydoğan, Serpil Çakmaklı ve Ahu Tuğba olduğu söylenebilir. 50’li ve 60’lı yılların her daim “iyi niyetli”, çaresiz ve kadersiz kadınlarının yerini, 80’lerde, sistemin işleyişini çözmüş ve pastadan alacakları pay için becerilerini sergilemekten kaçınmayan vamp kadınlar almıştır (4). Şöhretin Bedeli’nde Aslı’nın karakterindeki dönüşüm de bundan farklı değildir. Bu dönüşümün, hikâyenin sonunda açık bırakılan ucuyla ortaya çıkan boşluk ise, yıllar içinde, artist kızlarının peşinden ayrılmayan, onların etinden sütünden iktisadi verimlilik ilkesiyle azami ölçüde faydalanan anneler ve varlıkları yokluklarından menkul babaların şöhretli kız çocukları tarafından doldurulacaktır.

Gerçek Hayat Hikâyeleri, Faruk Geç’in ilk hikâyesi olan ve “kimsesiz Dalila ile John Sally”yi anlattığı Aşk Arzusu’nu (1955) izleyen yabancı kaynaklı uyarlamaların ötesine geçmeyi başarabilmiş; adıyla daha çok merak uyandırmayı amaçlamış görünse de bu kez Türkiye’den “gerçek” yaşamların uyarlanmasıyla, onu daha somut problemlere ve sorunlu alanlara eğilmeye zorlamıştır. Fakat 1968 yılından 1990’a kadar yayımlanan ve elliye yakın hikâyeyi içeren bu dizi, yayıldığı zaman dilimi itibariyle, topyekûn değerlendirilemeyecek kadar geniştir. Bu bakımdan, hikâyeler, içlerinde, yayımlandıkları zamana ilişkin ipuçlarını taşıdıkları için de oldukça önemlidir. Gerçek Hayat Hikâyeleri başlığıyla tek bir çatı altıda buluşmuş olmaları ise hikâyeler arasındaki farklılıkları ve değişimi kolaylıkla fark edilir açıklıkta ortaya koymuştur.

Faruk Geç’e gelince... Çizgi romanların oldukça geniş ilgi gördüğü ellili yıllarda mesleğe adım atan Geç, savaş hikâyeleri ya da tarihi roman denemelerinin yanı sıra (ya da bunlardan ziyade), kendi aralarında birbirlerinden farklı alt metinleri bulunsa da, “aşk hikâyeleri”yle anılan, hatırlanan bir çizer olmuştur. Şu anda ellili yaşlarını sürdürenlere Faruk Geç’i sorsanız muhtemelen size şöyle diyeceklerdir: “Biliyorum Faruk Geç’i. Çok okurduk biz. Aşk hikâyeleri çizerdi. Güzel kadınlar, yakışıklı adamlar olurdu. Çok okurduk. Babam kızardı, gizli gizli okurduk…” (5)

Dipnotlar
1-Hikâye, 278 gün, 7 Aralık 1982’ye kadar sürmüştür.
2 Mağden, Perihan (1998), “Türk malı Elektra: Ahu Tuğba”, Pazartesi Yazıları ya da Hiç Bunları Kendine Dert Etmeye Değer mi içinde, İletişim yayınları, İstanbul, s.26.
3 agy.
4 Buradaki yargılar, bahsi geçen isimlerin gerçek karakterlerinden bağımsızdır ve rol aldıkları filmler ya da o dönemde verdikleri röportajlarda oynadıkları kişilikler doğrultusundadır.
5 Annem.

En Son Eklenen 5 İnceleme
	James Bond Çizgili Romanları 07.12.2009 James Bond, son yüzyılın popüler mitlerinden biri. Türkiye’de polisiye romanın en ünlü araştırmacısı sayılan Erol Üyepazarcı, Bond’u çizgi romanlarına da değinerek irdeliyor. ...
	Rh+ ve Yayınlanan Çizgi Romanların Listesi 22.01.2009 1993 yılında çıkmış, kısa ömürlü çzigi roman dergilerimizden biri olan RH+ ile ilgili bir döküm yayınlıyoruz....
	Hakkım Sana Haram Olsun 16.12.2008 Mizah dergilerimizde tefrika çizgi roman geleneği neredeyse unutuldu. Hakkım Sana Haram Olsun, bu geleneğin son örneklerinden başarılı bir siyasi çizgi roman....
	Fevkal Beşer 06.12.2008 Memo Tembelçizer’in Penguen dergisinde “Geçmiş Zaman” adıyla yayınlanan köşesinde önceleri günümüzün dünyasının bundan yaklaşık 100 yıl önceki Osmanlı İmparatorluğuna taşı...
	Persepolis: Kederli Kahkaha 25.11.2008 Persepolis, İranlı Marjane Satrapi’nin Fransızca yayımlanmış otobiyografik çizgi romanı. Yakın zamanda çizgi film uyarlaması ülkemizde de gösterime giren Persepolis, yayımlandığ...
Bu bölümde yeralan tüm incelemeler için tıklayın...